Trong nghiên cứu khoa học, luận văn – luận án, cũng như các hoạt động đo lường trải nghiệm khách hàng, Google biểu mẫu (Google Form) là công cụ được sử dụng rộng rãi nhờ tính miễn phí, dễ dùng và khả năng tổng hợp dữ liệu tự động. Tuy nhiên, để tạo được một form khảo sát đúng chuẩn – dễ phân tích – dữ liệu sạch, người dùng cần hiểu rõ cách tạo form khảo sát, nắm vững các dạng câu hỏi trong Google Form, đồng thời kiểm tra kỹ lưỡng trước khi gửi link khảo sát chính thức.
Bài viết này sẽ hướng dẫn từ A–Z cách tạo Google Form khảo sát, đặc biệt tập trung vào:
- Cách chọn và thiết kế các dạng câu hỏi
- Cách làm thang đo Likert trong Google Form
- Cách tạo lưới trắc nghiệm trong Google Form
- Cách chọn nhiều đáp án trong Google Form
- Checklist double-check trước khi xuất bản form
Ngoài ra, bài viết cũng phù hợp cho những ai đang tìm hiểu cách tạo form khảo sát mức độ hài lòng.
1. Tổng quan về cách tạo form khảo sát bằng Google biểu mẫu
1.1 Quy trình đánh giá để tạo form khảo sát
Một form khảo sát chất lượng không chỉ phụ thuộc vào giao diện, mà yếu tố cốt lõi quyết định giá trị dữ liệu nằm ở cấu trúc câu hỏi được thiết kế hợp lý, khoa học và bám sát mục tiêu nghiên cứu. Trên thực tế, nhiều form khảo sát có hình thức bắt mắt nhưng dữ liệu thu về lại khó xử lý, thậm chí không thể phân tích bằng SPSS, AMOS hay SmartPLS, chủ yếu do thiết kế câu hỏi chưa đúng ngay từ đầu.
Về cơ bản, quy trình cách tạo form khảo sát bằng Google biểu mẫu nên được thực hiện theo 5 bước chính.
Thứ nhất, xác định rõ mục tiêu khảo sát. Người thực hiện cần làm rõ khảo sát phục vụ nghiên cứu học thuật (luận văn, luận án, bài báo khoa học) hay khảo sát khách hàng, đo lường mức độ hài lòng. Mỗi mục tiêu sẽ dẫn đến cách thiết kế câu hỏi, thang đo và phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau.
Thứ hai, xác định đúng đối tượng trả lời. Không phải mọi đối tượng đều phù hợp với khảo sát. Việc xác định đúng đối tượng ngay từ đầu giúp hạn chế dữ liệu sai lệch và là cơ sở để xây dựng các câu hỏi gạn lọc phù hợp trong Google Form.
Thứ ba, thiết kế cấu trúc form khảo sát theo trình tự logic. Một form khảo sát thường gồm phần giới thiệu, câu hỏi gạn lọc, nhóm câu hỏi nội dung chính (thang đo, đánh giá), thông tin cá nhân và phần kết thúc. Cấu trúc rõ ràng giúp người trả lời dễ hiểu, giảm tỷ lệ bỏ ngang và nâng cao chất lượng dữ liệu.
Thứ tư, lựa chọn đúng các dạng câu hỏi trong Google Form. Đây là bước quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dữ liệu và khả năng phân tích sau này. Việc chọn sai loại câu hỏi (ví dụ dùng checkbox thay cho thang đo Likert hoặc dùng câu hỏi mở cho nội dung cần định lượng) sẽ khiến dữ liệu khó mã hóa, khó phân tích, thậm chí không sử dụng được trong SPSS, AMOS hay SmartPLS.
Cuối cùng, kiểm tra – chạy thử – xuất bản. Trước khi gửi link khảo sát chính thức, cần trả lời thử form và xuất dữ liệu mẫu để kiểm tra cấu trúc cột, cách mã hóa thang đo và tính nhất quán của dữ liệu. Bước này giúp phát hiện sớm lỗi và hạn chế rủi ro khi đã thu thập số lượng mẫu lớn.
1.2 Với các bạn thiết kế form Google khảo sát cho nghiên cứu, luận văn
Đối với các bạn làm đề tài nghiên cứu, khóa luận, luận văn hoặc luận án, một lưu ý quan trọng là không nên tạo Google Form ngay từ đầu. Thay vào đó, nên xây dựng bảng hỏi hoàn chỉnh trên Word, trình bày rõ từng câu hỏi, thang đo và cấu trúc khảo sát, sau đó xin ý kiến góp ý từ Giáo viên hướng dẫn để điều chỉnh và hoàn thiện.
Chỉ khi bảng hỏi trên Word đã được duyệt, bạn mới chuyển toàn bộ nội dung sang Google Forms để triển khai khảo sát chính thức. Cách làm này giúp hạn chế việc sửa form giữa chừng, tránh thu thập dữ liệu sai cấu trúc và đảm bảo bộ dữ liệu cuối cùng đủ điều kiện phân tích, kiểm định và viết báo cáo nghiên cứu.
2. Tạo Form và làm quen các công cụ trên Form
Để bắt đầu cách tạo form khảo sát, bạn cần đăng nhập vào tài khoản Google cá nhân (Gmail). Sau khi đăng nhập thành công, truy cập Google biểu mẫu (Google Forms) thông qua trình duyệt bằng cách tìm kiếm “Google Form” hoặc truy cập trực tiếp từ Google Drive.
Việc đăng nhập tài khoản Google là điều kiện bắt buộc để:
- Tạo và chỉnh sửa form khảo sát
- Lưu trữ dữ liệu câu trả lời tự động
- Xuất kết quả khảo sát ra Excel phục vụ phân tích
Bạn vào google.com, đăng nhập Gmail xong sẽ có nút ứng dụng hình lưới như trong ảnh. Nhấp vào sẽ hiện ra toàn bộ ứng dụng của Google cung cấp. Bạn tìm đến Form (biểu mẫu) như trong ảnh..
Nhấp vào Biểu mẫu trống để tạo form.
Nhập tên form và tiêu đề, mô tả nội dung bảng câu hỏi khảo sát.
Xuyên suốt quá trình thiết kế Google Form khảo sát chúng ta sẽ dùng tới 6 công cụ trong ảnh:
(1) Thêm câu hỏi mới
(2) Nhập câu hỏi từ Google Form khác
(3) Thêm tiêu đề hoặc mô tả
(4) Chèn hình ảnh
(5) Chèn video YouTube
(6) Chia form thành nhiều phần
3. Tạo câu hỏi khảo sát cho form
Nếu bảng câu hỏi của bạn chia ra làm nhiều phần, bạn nên chèn tiêu đề và mô tả cho mỗi phần như ví dụ trong ảnh bên dưới, sau đó mới đưa vào lần lượt các câu hỏi trong mỗi phần.
3.1. Tạo câu hỏi gạn lọc (Screening Question)
Câu hỏi gạn lọc được dùng để xác định người trả lời có phù hợp hay không với đối tượng nghiên cứu.
Ví dụ: Anh/Chị có phải là nhân viên công ty PLB không?
- Có (tiếp tục khảo sát)
- Không (ngưng khảo sát)
Cách tạo câu hỏi gạn lọc trong Google Form:
- Chọn loại câu hỏi: Trắc nghiệm
- Tạo các phương án Có (tiếp tục khảo sát) / Không (ngưng khảo sát)
Có thể sử dụng tính năng điều hướng Section để chuyển đến phần dựa trên câu trả lời. Tuy nhiên bạn cần am hiểu về kỹ thuật trong Google Form và cơ chế điều hướng khá rắc rối. Lời khuyên là không nên thực hiện. Phiếu trả lời chọn "Không" về sau chúng ta xóa phiếu này ra khỏi dữ liệu khảo sát là được.
3.2. Câu hỏi một đáp án (Single Choice)
Đây là dạng câu hỏi phổ biến nhất trong Google biểu mẫu, dùng khi người trả lời chỉ được chọn một phương án duy nhất.
Ví dụ: Giới tính của Anh/Chị?
- Nam
- Nữ
Cách tạo câu hỏi một đáp án trong Google Form:
- Chọn loại câu hỏi: Trắc nghiệm
- Tạo các phương án Nam / Nữ
Lưu ý: Các phương án phải không chồng chéo, tránh gây nhầm lẫn cho người trả lời.
Về sau bạn có các câu hỏi một đáp án khác, bạn có thể dùng nút Sao chép (số 1) để nhân bản câu hỏi Giới tính lên rồi đổi nội dung câu hỏi, đáp án cho nhanh. Trường hợp bạn muốn xóa câu hỏi, bạn nhấp vào biểu tượng Xóa (số 2).
3.3. Câu hỏi nhiều đáp án (Checkbox)
Khi người trả lời có thể lựa chọn nhiều phương án cùng lúc, bạn cần dùng dạng Hộp kiểm (Checkbox). Đây chính là cách chọn nhiều đáp án trong Google Form mà rất nhiều người mới hay nhầm lẫn với trắc nghiệm một đáp án.
Ví dụ: Anh/Chị cảm thấy công ty nên ưu tiên cải thiện những yếu tố nào trong vòng 1 năm tới đây? (có thể chọn nhiều đáp án)
- Tiền lương
- Phúc lợi
- Chương trình đào tạo
- Chính sách thăng tiến
- Quản lý trực tiếp
- Cơ sở vật chất
Cách tạo câu hỏi nhiều lựa chọn trong Google Form:
- Chọn loại câu hỏi: Hộp kiểm
- Nhập danh sách phương án
3.4. Câu hỏi thang đo Likert
Trong nghiên cứu định lượng, thang đo Likert được dùng để đo: mức độ hài lòng, thái độ, nhận thức, ý định hành vi.
Đây là dạng câu hỏi không thể thiếu khi bạn thực hiện tạo form khảo sát mức độ hài lòng. Tham khảo thêm bài viết Cách chạy thang đo Likert trong SPSS, AMOS.
Cách làm thang đo Likert trong Google Form:
Cách 1 – Dạng câu hỏi Trắc nghiệm
Mỗi phát biểu biến quan sát làm một câu hỏi riêng. Giống cách làm với câu hỏi Giới tính đề cập ở phần đầu.- Chọn loại câu hỏi: Trắc nghiệm
- Tạo các phương án:
- Rất không đồng ý
- Không đồng ý
- Bình thường
- Đồng ý
- Rất đồng ý
Cách này cơ bản và đơn giản nhất, dễ nhìn, dễ xử lý. Các câu hỏi trong thang đo có thể khác đáp án nhau. Nhưng hạn chế là mất thời gian, Google Form bị dàn trải quá dài.
Cách 2 – Dạng câu hỏi Lưới trắc nghiệm (khuyến nghị)
Mỗi nhóm thang đo làm thành một câu hỏi lưới trong form. Yêu cầu là toàn bộ các câu hỏi nhỏ trong thang đo phải cùng đáp án.
- Chọn loại câu hỏi: Lưới trắc nghiệm
- Hàng: nhập mỗi hàng là một câu hỏi nhỏ
- Cột: các mức độ Likert
Ưu điểm dạng câu hỏi này là rất gọn gàng, đẹp mắt, phù hợp khảo sát nhanh. Hạn chế là nếu có câu hỏi nào trong thang đo khác đáp án thì không dùng được.
Cách 3 – Dạng câu hỏi Phạm vi tuyến tính
Mỗi phát biểu biến quan sát làm một câu hỏi riêng. Có thể tùy chỉnh mức đo lường 1-3, 1-5, 1-7.... cho từng câu hỏi.
- Chọn loại câu hỏi: Phạm vi tuyến tính
- Chọn mức đo lường 1-3, 1-5, 1-7...
- Nhập đáp án ở giá trị đầu và giá trị cuối của đo lường
Ưu điểm dạng câu hỏi này là tùy biến mạnh, dữ liệu khảo sát trả về Excel là dạng con số không cần phải qua bước mã hóa như hai cách trước. Hạn chế là chỉ hiển thị đáp án của giá trị đầu và cuối của đo lường, các giá trị ở giữa không hiển thị đáp án.
3.5. Câu hỏi mở (Open-ended)
Câu hỏi mở cho phép người trả lời nhập ý kiến tự do, thường dùng để: thu thập góp ý, khai thác cảm nhận sâu, bổ trợ dữ liệu định lượng,...
Ví dụ: Anh chị có góp ý gì về công ty để nâng cao sự hài lòng trong công việc của nhân viên không?
--------------------------------------------------------------
Cách tạo câu hỏi mở trong Google Form:
- Chọn loại câu hỏi: Đoạn văn
- Không nên đặt bắt buộc
4. Checklist double-check trước khi xuất bản Google biểu mẫu
Việc checklist và double-check trước khi xuất bản Google biểu mẫu có vai trò rất quan trọng vì giúp phát hiện và tránh các lỗi thường gặp như sai loại câu hỏi, thiếu câu hỏi bắt buộc, nhầm thang đo hoặc lỗi logic rẽ nhánh.
Nhờ kiểm tra kỹ trước khi xuất bản Google Form, biểu mẫu đảm bảo câu hỏi rõ ràng, dễ hiểu, từ đó nâng cao chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu thu thập được. Đồng thời, việc này còn giúp hạn chế tình trạng phải chỉnh sửa biểu mẫu sau khi đã gửi cho người trả lời, tránh trường hợp phải bỏ dữ liệu khảo sát và thu lại từ đầu mất công sức, thời gian, tiền bạc.
Trước khi gửi link khảo sát, hãy kiểm tra kỹ theo checklist sau:
1. Các câu hỏi đã bật bắt buộc trả lời chưa?
Trước khi xuất bản Google biểu mẫu, cần kiểm tra tất cả các câu hỏi quan trọng đã được đặt ở chế độ bắt buộc trả lời. Cụ thể, các câu hỏi gạn lọc phải bắt buộc để đảm bảo người trả lời phù hợp với đối tượng nghiên cứu; các câu hỏi thang đo Likert cần bắt buộc nhằm tránh thiếu dữ liệu khi phân tích; và các thông tin nền quan trọng cũng phải được yêu cầu trả lời đầy đủ.
2. Đã đủ số lượng câu hỏi chưa?
Mỗi thang đo trong nghiên cứu cần có ít nhất 3 biến quan sát để đảm bảo độ tin cậy khi phân tích. Cần đối chiếu lại biểu mẫu với mô hình nghiên cứu để chắc chắn không thiếu biến nào và kiểm tra nội dung các câu hỏi nhằm tránh trùng lặp hoặc đo lường cùng một ý nghĩa.
3. Đã chọn đúng loại câu hỏi chưa?
Việc lựa chọn đúng loại câu hỏi giúp dữ liệu thu thập được chính xác và dễ xử lý. Các câu hỏi đo lường thái độ nên sử dụng thang đo Likert; các hành vi có nhiều lựa chọn phù hợp với dạng checkbox; thông tin cá nhân nên dùng câu hỏi một đáp án; còn các câu hỏi góp ý hoặc ý kiến bổ sung nên để dạng câu hỏi mở.
4. Đã trả lời thử và kiểm tra dữ liệu chưa?
Trước khi phát hành chính thức, cần sử dụng chức năng Xem trước để trả lời thử biểu mẫu từ 3 đến 5 mẫu giả định. Sau đó xuất dữ liệu sang Excel để kiểm tra cấu trúc dữ liệu, xem các cột có hiển thị đúng hay không, thang đo Likert có nhất quán và dễ mã hóa hay không, cũng như các câu hỏi checkbox có được tách cột hợp lý phục vụ cho phân tích hay chưa.
5. Kết luận
Việc sử dụng Google biểu mẫu để khảo sát tưởng chừng đơn giản nhưng thực chất đòi hỏi hiểu đúng các dạng câu hỏi trong Google Form, biết cách chọn nhiều đáp án trong Google Form, nắm vững cách làm thang đo Likert trong Google Form và cân nhắc khi tạo lưới trắc nghiệm trong Google Form.
Kết hợp với checklist kiểm tra trước khi xuất bản, bạn sẽ tránh được những lỗi nghiêm trọng và thu thập được bộ dữ liệu chất lượng cao, sẵn sàng cho phân tích thống kê.