1. Giới thiệu chung về cuốn sách
A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) là một trong những tài liệu nền tảng và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lĩnh vực phương pháp nghiên cứu định lượng hiện đại. Cuốn sách được biên soạn bởi các học giả hàng đầu trong lĩnh vực mô hình cấu trúc tuyến tính, ra đời trong bối cảnh PLS-SEM ngày càng được sử dụng phổ biến trong các nghiên cứu khoa học xã hội, quản trị kinh doanh, marketing, hệ thống thông tin, du lịch và nghiên cứu hành vi người tiêu dùng.
Ngay từ nhan đề “A Primer”, cuốn sách đã thể hiện rõ định hướng nhập môn, hướng tới việc cung cấp cho người đọc một cách tiếp cận có hệ thống, dễ tiếp cận nhưng vẫn đảm bảo chuẩn mực học thuật. Nội dung không chỉ dừng lại ở hướng dẫn kỹ thuật, mà còn làm rõ tư duy phương pháp luận đứng sau PLS-SEM, giúp người đọc hiểu vì sao nên sử dụng phương pháp này và trong những bối cảnh nghiên cứu nào PLS-SEM phát huy ưu thế.
2. Bối cảnh ra đời và vị thế học thuật
Trong hơn một thập kỷ trở lại đây, PLS-SEM đã trở thành một trong những phương pháp phân tích mô hình cấu trúc được sử dụng rộng rãi, đặc biệt trong các nghiên cứu có mô hình phức tạp, nhiều biến tiềm ẩn và cỡ mẫu vừa hoặc nhỏ. Sự phổ biến này xuất phát từ khả năng xử lý linh hoạt các cấu trúc mô hình phức hợp, yêu cầu giả định phân phối dữ liệu ít khắt khe và định hướng mạnh vào mục tiêu dự báo.
Ấn bản lần thứ ba của cuốn sách A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) đánh dấu sự trưởng thành rõ rệt của PLS-SEM như một phương pháp phân tích đã được cộng đồng khoa học quốc tế công nhận rộng rãi. So với các ấn bản trước, phiên bản này không chỉ cập nhật các tiến bộ về mặt phương pháp luận, mà còn phản ánh thực tế rằng PLS-SEM đã được chấp nhận và sử dụng phổ biến trong nhiều tạp chí khoa học uy tín thuộc hệ thống SSCI và Scopus.
3. Mục tiêu và định hướng nội dung của cuốn sách
Mục tiêu xuyên suốt của cuốn sách là đơn giản hóa các khái niệm phức tạp của SEM mà không làm mất đi tính chặt chẽ về mặt học thuật. Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các giáo trình SEM truyền thống dựa trên tiếp cận hiệp phương sai (CB-SEM), cuốn sách tập trung làm rõ vai trò riêng của PLS-SEM trong nghiên cứu định lượng hiện đại.
Nội dung A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) được xây dựng xoay quanh các câu hỏi cốt lõi mang tính thực tiễn: khi nào nên sử dụng PLS-SEM, PLS-SEM khác gì CB-SEM về mục tiêu phân tích, và làm thế nào để xây dựng, ước lượng và đánh giá một mô hình PLS-SEM đúng chuẩn khoa học. Định hướng chủ đạo được nhấn mạnh nhất là PLS-SEM mang bản chất hướng tới dự báo, thay vì chỉ tập trung kiểm định mức độ phù hợp tổng thể của mô hình.
4. Cấu trúc và nội dung trọng tâm
Cuốn sách được tổ chức theo cấu trúc logic, đi từ nền tảng lý thuyết đến ứng dụng thực hành. Phần đầu đặt PLS-SEM trong bức tranh tổng thể của SEM, làm rõ sự khác biệt giữa PLS-SEM và CB-SEM, đồng thời chỉ ra điểm mạnh và hạn chế của từng phương pháp nhằm hỗ trợ người nghiên cứu lựa chọn công cụ phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.
Các phần tiếp theo lần lượt trình bày các khái niệm cốt lõi như mô hình đo lường và mô hình cấu trúc, sự khác biệt giữa thang đo phản xạ và thang đo tạo thành, cũng như các tiêu chí đánh giá độ tin cậy, giá trị hội tụ và giá trị phân biệt. Điểm nổi bật trong cách trình bày là mọi khái niệm và tiêu chí đều được giải thích dựa trên logic phương pháp luận, gắn liền với cách diễn giải kết quả nghiên cứu, thay vì chỉ dừng lại ở mô tả công thức.
Mục lục chính của A Primer on PLS-SEM (3rd Ed.)
-
Chapter 1. An Introduction to Structural Equation Modeling
– Giới thiệu mô hình phương trình cấu trúc (SEM), khác biệt giữa SEM truyền thống (CB-SEM) và PLS-SEM, các khái niệm cơ bản… -
Chapter 2. Specifying the Path Model and Examining Data
– Xác định mô hình đường dẫn, kiểm tra dữ liệu, chuẩn bị phân tích. -
Chapter 3. Path Model Estimation
– Ước lượng mô hình PLS-SEM: thuật toán, cấu trúc dữ liệu, các bước xử lý ban đầu. -
Chapter 4. Assessing PLS-SEM Results — Part I: Evaluation of Reflective Measurement Models
– Đánh giá các mô hình đo lường phản ánh (reflective): độ tin cậy, tính hợp lệ… -
Chapter 5. Assessing PLS-SEM Results — Part II: Evaluation of Formative Measurement Models
– Đánh giá mô hình đo lường hình thành (formative). -
Chapter 6. Assessing PLS-SEM Results — Part III: Evaluation of the Structural Model
– Đánh giá mô hình cấu trúc: hệ số đường dẫn, độ phù hợp mô hình… -
Chapter 7. Mediator and Moderator Analysis
– Phân tích tác động trung gian (mediation) và điều tiết (moderation).
5. Giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn
Một đóng góp quan trọng của cuốn sách A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) là việc hệ thống hóa quy trình đánh giá mô hình đo lường và mô hình cấu trúc trong PLS-SEM theo chuẩn mực thống nhất. Đối với mô hình đo lường, sách làm rõ cách đánh giá độ tin cậy chỉ báo, độ tin cậy tổng hợp, giá trị hội tụ thông qua AVE và giá trị phân biệt bằng Fornell–Larcker cũng như HTMT. Việc nhấn mạnh HTMT trong ấn bản thứ ba phản ánh xu hướng hiện đại của nghiên cứu SEM, giúp người đọc tránh những sai lầm phổ biến khi các khái niệm có mức độ tương quan cao.
Ở cấp độ mô hình cấu trúc, cuốn sách tập trung vào các chỉ số mang tính dự báo như hệ số đường dẫn, R², f², Q² và PLSpredict. Ngoài ra, các mô hình phức hợp như trung gian, điều tiết và trung gian có điều tiết được trình bày một cách bài bản, nhấn mạnh vai trò của bootstrapping trong kiểm định hiệu ứng gián tiếp. Việc gắn kết chặt chẽ giữa nội dung sách và phần mềm SmartPLS cũng giúp rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành phân tích dữ liệu.
6. Xem nội dung sách A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM)
Do vấn đề về bản quyền, sách chỉ được chia sẻ ở chế độ chỉ đọc online, không thể tải file mềm PDF.
A Primer on Patial Least Squares Structural Equation Modeling PLS-SEM - 3rd Edition
Xem nội dung7. Đánh giá tổng thể
Tổng thể, A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) không chỉ là một cuốn sách hướng dẫn kỹ thuật, mà còn đóng vai trò như kim chỉ nam phương pháp luận cho việc ứng dụng PLS-SEM trong nghiên cứu định lượng hiện đại. Cuốn sách giúp người nghiên cứu hiểu đúng bản chất của PLS-SEM, áp dụng đúng quy trình phân tích và diễn giải kết quả một cách khoa học.
Nếu CB-SEM được xem là công cụ kiểm định lý thuyết đã chín muồi, thì cuốn sách này cho thấy PLS-SEM là cầu nối giữa phát triển lý thuyết và dự báo thực tiễn. Chính điều đó đã khiến cuốn sách trở thành tài liệu tham khảo quan trọng đối với học viên cao học, nghiên cứu sinh, giảng viên và các nhà nghiên cứu ứng dụng, đặc biệt trong bối cảnh nghiên cứu tại Việt Nam ngày càng chú trọng đến các mô hình phức tạp và mục tiêu dự báo.