Macro PROCESS của Andrew F. Hayes là một trong những công cụ được sử dụng phổ biến nhất trong SPSS để phân tích tác động trung gian (mediation), tác động điều tiết (moderation) và mô hình trung gian điều tiết (moderated mediation). PROCESS cho phép thực hiện các phân tích này một cách trực quan, nhanh chóng mà không cần viết syntax phức tạp.
Bài viết này hướng dẫn chi tiết cách tải và cài đặt macro PROCESS trên các phiên bản SPSS 20 đến SPSS 31.
1. Macro PROCESS là gì?
Macro PROCESS là một macro do Andrew F. Hayes phát triển, được tích hợp vào SPSS nhằm hỗ trợ phân tích các mô hình hồi quy nâng cao, đặc biệt là:
- Phân tích trung gian (Mediation)
- Phân tích điều tiết (Moderation)
- Phân tích điều tiết trung gian / trung gian điều tiết (Moderated Mediation / Mediated Moderation)
Macro PROCESS cho phép người dùng thực hiện các phân tích này một cách tự động, không cần viết cú pháp phức tạp, đồng thời cung cấp đầy đủ các kết quả quan trọng như:
- Hệ số hồi quy (β)
- Giá trị t-value, p-value
- Bootstrap confidence interval để kiểm định ý nghĩa của hiệu ứng gián tiếp
Gần như toàn bộ các dạng mô hình nghiên cứu dù cơ bản đến phức tạp liên quan đến biến trung gian, biến điều tiết, macro PROCESS đều có khả năng giải quyết tốt.
PROCESS tương thích tốt với các phiên bản SPSS từ 20 cho tới phiên bản mới nhất hiện tại SPSS 31.
2. Tải macro PROCESS version 4
Các bạn nhấp vào link tải bên dưới:
Sau khi tải về bạn sẽ có một file nén có tên là process.rar (đánh dấu số 1). Tiến hành giải nén (bắt buộc phải giải nén) sẽ có được file process.spd (đánh dấu số 2), file này sẽ dùng cho việc tích hợp vào SPSS.
2. Cài đặt macro PROCESS v4 cho SPSS 20 - SPSS 23
Từ PROCESS phiên bản 4 trở đi, Andrew F. Hayes đã thay đổi cách cài đặt macro. Thay vì sử dụng file syntax .sps như các phiên bản cũ, PROCESS v4 được đóng gói dưới dạng extension bundle với đuôi .spd.
Các phiên bản SPSS 20 đến SPSS 23 có giao diện thanh menu lệnh giống nhau, do vậy cách cài đặt sẽ tương tự nhau. Bạn dùng bất kỳ các phiên bản SPSS 20, 21, 22, 23 sẽ thực hiện các bước như sau:
Bước 1: Mở SPSS với giao diện trống, không nên mở file dữ liệu nào.
Bước 2: Vào menu Utilities > Custom Dialogs > Install Custom Dialog...
Bước 3: Trong cửa sổ mở lên, tìm tới file process.spd đã giải nén ban đầu. Nhấp chọn vào file và chọn Open.
Khi xuất hiện thông báo cài đặt thành công, chọn vào OK.
Bước 4: Kiểm tra đã cài đặt thành công hay chưa.
Từ giao diện SPSS, bạn vào menu Analyze > Regression. Nếu xuất hiện dòng PROCESS v4.2 by Andrew F. Hayes như trong ảnh là đã tích hợp thành công. Nếu chưa có, bạn quay lại làm từ bước 1.
3. Cài đặt macro PROCESS v4 cho SPSS 24 - SPSS 31
Đối với các phiên bản SPSS 24 đến SPSS 31, giao diện menu đã có thay đổi so với các phiên bản cũ, vì vậy đường dẫn cài đặt PROCESS cũng khác.
Bạn sử dụng bất kỳ phiên bản nào từ SPSS 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30 đến 31 đều thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Mở SPSS với giao diện trống, không nên mở file dữ liệu nào trong quá trình cài đặt macro.
Bước 2: Trên thanh menu, vào Extensions > Utilities > Install Custom Dialog...
Bước 3: Trong cửa sổ hiện ra, tìm chọn file process.spd đã giải nén ban đầu, sau đó nhấn Open để tiến hành cài đặt.
Khi xuất hiện thông báo cài đặt thành công, chọn vào OK.
Bước 4: Sau khi cài đặt thành công, khởi động lại SPSS để macro PROCESS được nhận diện đầy đủ.
Sau khi mở lại SPSS, vào menu Analyze > Regression. Nếu xuất hiện dòng PROCESS v4.2 by Andrew F. Hayes như trong ảnh là đã cài đặt hoàn tất. Nếu chưa có, bạn quay lại làm từ bước 1.
Xem thêm: Xử lý biến trung gian bằng macro PROCESS trong SPSS